Jak sprawdzić fundację przed przekazaniem darowizny? Przewodnik mądrego pomagania

Taki numer pozwoli Ci zweryfikować status prawny fundacji, tj. sprawdzić:

• czy organizacja rzeczywiście istnieje;
• czy prowadzi aktywną działalność, a nie jest np. w stanie likwidacji;
• od jak dawna organizacja istnieje (im większe doświadczenie, tym większa stabilność działalności, co może wskazywać na skuteczność udzielanego wsparcia oraz profesjonalizm);
• kto zasiada w jej zarządzie.

Sprawdzisz to bezpłatnie, na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, w zakładce https://wyszukiwarka-krs.ms.gov.pl. Wystarczy podać numer KRS, aby wyświetlić szczegóły. Wyniki mogą wyglądać tak:

Po kliknięciu w opcję „Wyświetl szczegóły” otrzymasz natomiast dokładniejsze dane – o dacie wpisu do Rejestrów Przedsiębiorców i Stowarzyszeń, adresie, namiarach kontaktowych czy statusie OPP. Ta ostatnia informacja jest szczególnie ważna, jeżeli chcesz przekazać wybranej fundacji 1,5% podatku.

Krok 2: sprawdź sprawozdania fundacji

Fundacje prowadzące działalność w Polsce mają prawny obowiązek składać roczne sprawozdania merytoryczne oraz finansowe.

Roczne sprawozdania merytoryczne

Trafiają one do albo do ministra właściwego ze względu na cele działalności fundacji (np. do Ministra Zdrowia), albo do bazy sprawozdań OPP prowadzonej przez Narodowy Instytut Wolności (jeżeli podmiot może być odbiorcą 1,5% podatku, jak np. Fundacja KTOŚ). Możesz je sprawdzić np. na stronie https://sprawozdaniaopp.niw.gov.pl/ – po wpisaniu numeru KRS organizacji lub jej innych danych.

Tak wyglądają sprawozdania z działalności Fundacji KTOŚ na stronach Narodowego Instytutu Wolności. Pobierzesz je też z zakładki Sprawozdania Finansowe naszego serwisu.

Roczne sprawozdania finansowe

Roczne sprawozdania finansowe są dodatkowo wysyłane do KRS, ale udostępniane zarówno na stronach NIW, jak i na www organizacji.

Krok 3: sprawdź status OPP

Wspomniany już status OPP, czyli organizacji pożytku publicznego, oznacza więcej niż możliwość ubiegania się o 1,5% podatku. Dla Ciebie jako darczyńcy to potwierdzenie, że masz do czynienia z organizacją, której działalność została dogłębnie zweryfikowana.

To dlatego, że OPP muszą spełnić surowe wymagania merytoryczne i finansowe, a także podlegają ściślejszej kontroli. Takie organizacje, zgodnie z ustawą z dn. 23 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, powinny:

• działać przez co najmniej 2 lata;
• prowadzić działalność skierowaną do ogółu społeczności lub całej grupy w trudnej sytuacji (a nie np. do wąskiego grona osób powiązanego z fundacją);
• mieć kolegialny organ kontroli niezależny od zarządu, np. Radę Fundacji albo Komisję Rewizyjną;
• mieć w zarządzie i organach kontrolnych wyłącznie osoby z potwierdzonym statusem niekaralności.

Poza tym w statucie fundacji, która działa jako OPP, muszą się znaleźć konkretne zakazy – dotyczące np. udzielania pożyczek członkom i pracownikom fundacji oraz ich bliskich czy nadużyć związanych z wykorzystaniem majątku organizacji. Organizacje pożytku publicznego muszą też zachować pełną transparentność działalności, a zatem publikować informacje o tym, jak są wydawane środki z 1,5% podatku i innych zbiórek.

Jak sprawdzić fundację OPP?

Zrobisz to w już znanej Ci wyszukiwarce KRS na stronie Ministerstwa Finansów. Może to wyglądać następująco:

Krok 4: zweryfikuj zbiórki publiczne

Każda zbiórka prowadzona przez fundację – czy to przez Internet, czy to do puszek lub w formie pozyskiwania darów – musi zostać zarejestrowana. Rejestr jest również ogólnodostępny, na stronie https://zbiorki.gov.pl/. W informacjach o zbiórce znajdziesz sprawozdanie z rozdysponowania datków, a także precyzyjne informacje o wysokości wpływów. Dzięki temu wiesz, na co poszły przekazane pieniądze.

W rejestrze znajdziesz też informację o permanentnej zbiórce prowadzonej przez Fundację KTOŚ. Jest ona na bieżąco aktualizowana – zgodnie z terminami ustawowymi.

Krok 5: współprace i partnerstwa

Fundacje nie są „samotnymi okrętami” – nawet jeżeli działają, jak my, w nadal mało dostrzeganym obszarze opieki wytchnieniowej. Są częścią swoistego ekosystemu – złożonego z innych organizacji non-profit, biznesowych i publicznych.

Dlatego warto sprawdzić np.:

• czy fundacja realizuje projekty dofinansowane z funduszy rządowych/samorządowych – to dowód na jej doświadczenie oraz spełnianie wymogów ustawowych;
• jak organizacja odnajduje się w otoczeniu biznesowym i NGO – np. z kim podejmuje współprace etc.

Takich informacji możesz szukać np. w mediach społecznościowych podmiotu. Te o nas znajdziesz np. na Facebooku, LinkedIn czy Instagramie.

Krok 6: wzmianki medialne i rozpoznawalność

Dobrym sposobem na to, jak sprawdzić fundację, jest również poszukanie informacji o niej w mediach. Czy przedstawiciele są zapraszani do wywiadów? Czy pojawiają się wzmianki o przedmiocie działalności fundacji i efektach jej działań? To ważne, ponieważ media najczęściej dobrze weryfikują ekspertów przed zaproszeniem ich do studia. Częsta obecność w prasie czy telewizji może zatem świadczyć o doświadczeniu i autorytecie przedstawicieli.

Zweryfikujesz to, np. wpisując w Google odpowiednie hasła. W naszym przypadku mogą to być np. „Fundacja KTOŚ wywiad” czy „Fundacja KTOŚ artykuł”. Możesz też po prostu zerknąć do zakładki „Media o KTOSIU” – tam zebraliśmy najciekawsze materiały o naszej działalności opublikowane w ostatnich latach.

Krok 7: opinie i głos społeczności

Możesz też zerknąć na opinie o fundacji, np. w Google, a także na grupach w mediach społecznościowych. Pamiętaj jednak, że do tych źródeł informacji warto podchodzić z ostrożnością. Oceniaj np.:

• czy pozytywne/negatywne opinie pochodzą od realnych beneficjentów i czy jest możliwość zweryfikowania tego faktu;
• jak dana organizacja radzi sobie z krytyką – dobrze, jeżeli odpowiada na niekorzystne recenzje oraz gdy w ogóle wchodzi w interakcje z darczyńcami, np. poprzez sesje Q&A czy bieżące relacje z działań.

Im więcej sygnałów świadczących „na plus”, tym większa pewność, że podejmiesz współpracy z fundacją, która jest bezpiecznym partnerem.

Sprawdzenie fundacji – kiedy zachować szczególną ostrożność?

Na koniec lista „czerwonych flag” w pigułce. Jeżeli podczas sprawdzania fundacji pojawią się określone przeszkody – zastanów się, czy na pewno przekazujesz środki właściwemu podmiotowi.

„Lampkami ostrzegawczymi” mogą być np.:

• brak obecności fundacji w KRS lub status „w likwidacji”;
• brak strony internetowej;
• brak na stronie internetowej: statutu, sprawozdań finansowych, danych kontaktowych (a zwłaszcza „fizycznego” adresu fundacji czy numeru telefonu);
• brak sprawozdań i relacji z bieżącej działalności – np. w social mediach;
• wyłączone komentarze na profilach na Facebooku, Instagramie czy LinkedInie;
• unikanie odpowiedzi na pytania o partnerów, sposób wydatkowania pieniędzy ze zbiórek czy o to, kto stoi za organizacją.

Wniosek? Zanim udzielisz wsparcia – dobrze zweryfikuj fundację. Wybierz zaufanego partnera, który transparentność ma w DNA.

Zachęcamy Cię do sprawdzenia naszej Fundacji – dokumentów, projektów, inicjatyw oraz sposobu wydatkowania środków. Jeżeli masz dodatkowe pytania lub chcesz się dowiedzieć, jak włączyć się w nasze działania na rzecz opieki wytchnieniowej – zachęcamy do kontaktu!